Hoeveel frikandellen eet jij zonder dat je het doorhebt?

Een verjaardag, een vrijdagborrel of koffie bij je schoonmoeder. Wat als je alles wat je tussendoor eet eens zou omrekenen naar frikandellen?

Een frikandel eet je bewust. Dat is één keuze, één moment. Je loopt naar de snackbar, je rekent hem af, je eet hem op en klaar. Je eet er niet zomaar drie omdat je ondertussen met iets anders bezig was.

Maar borrelnoten? Kaasblokjes? Chips? De hapjes die 'gewoon even' op tafel staan?

Op een verjaardag pak je steeds een klein handje terwijl je in gesprek bent. Bij een avondje voetbal op tv staat er een schaaltje naast je. Thuis zet iemand 'wat lekkers' neer en voor je het weet, heb je meer gegeten dan je van plan was.

Soms omdat je trek hebt. Soms gewoon omdat het er staat.

En dat roept een interessante vraag op: hoeveel frikandellen zou je eigenlijk eten als je al die losse hapjes bij elkaar optelt?

Een frikandel zie je aankomen

Hoeveel borrelnoten eet je op een verjaardag? Hoeveel kaasblokjes verdwijnen er tijdens een gesprek? En hoe vaak pak je nog wat chips terwijl je televisie kijkt?

Daar houden de meeste mensen geen telling van bij.

En precies daar zit het interessante verschil. Niet alleen in wat we eten, maar ook in hoe we naar hoeveelheden kijken.

Een frikandel zie je aankomen. Drie handjes borrelnoten vaak niet.

De Frikandellenindex

Om dat verschil zichtbaar te maken, ontstond De Frikandellenindex.

Het principe is eenvoudig: we rekenen de calorieën van alledaagse snacks en drankjes om naar frikandellen. Daarbij gebruiken we 1 frikandel = 180 kcal als vaste rekeneenheid.

Niet omdat een frikandel een officiële voedingsmaat is, maar omdat vrijwel iedereen zich er iets bij kan voorstellen.

Maar de index is meer dan een rekensom. Ik zie hem vooral als een speelse gedragsindicator. Een manier om zichtbaar te maken hoe gewone eetmomenten kunnen optellen, zonder dat je daar altijd bij stilstaat.

De index meet hoeveel, niet hoe gezond.

Voorbeeld: een gewone verjaardag

Stel je voor: je bent op een verjaardag. Je drinkt twee biertjes, neemt vier handjes borrelnoten, vier kaasblokjes en nog twee handjes chips.

Allemaal heel gewone dingen.

Samen: ruim zes frikandellen. En dat terwijl je misschien alleen het gevoel hebt dat je wat hapjes hebt gegeten.

Op De Frikandellenindex kun je zo'n moment zelf samenstellen. Je kiest wat je hebt gegeten en gedronken, tikt de hoeveelheden aan en krijgt je eigen bonnetje.

Geen rekening in euro's, maar in frikandellen.

Hoe kan dat?

Bij een snackbar bestel je meestal een afgebakende portie. Bij een verjaardag of borrel staan de hapjes vaak langere tijd op tafel.

Je pakt iets, praat verder, neemt nog wat en denkt er verder niet over na.

Dat hoeft helemaal niet verkeerd te zijn. Het is alleen lastig om achteraf in te schatten hoeveel je precies hebt gehad.

En daar helpt een onverwachte vergelijking soms bij.

Koffie bij je schoonmoeder

Je bent op de koffie bij je schoonmoeder. Gezellig, een kopje koffie, en er ligt iets lekkers klaar. Bijvoorbeeld een gevulde koek.

Dat voelt normaal, huiselijk en onschuldig.

Maar één gevulde koek is volgens de berekening van de index ongeveer 1,7 frikandel.

Als je schoonmoeder zou zeggen: 'Hier, neem even bijna twee frikandellen bij de koffie', zou je toch even vreemd opkijken.

Terwijl het aantal calorieën niet verandert. Alleen de manier waarop je ernaar kijkt.

Vier uur 's middags en de stroopwafels

Of je werkt thuis. Het is vier uur. Je concentratie zakt wat weg en op het aanrecht ligt een pak stroopwafels.

Je neemt er eentje.

En soms worden dat er drie.

Eén stroopwafel is precies één frikandel. Drie stroopwafels zijn er dus drie.

Als iemand om vier uur 's middags drie frikandellen naast je laptop zou leggen, zou je waarschijnlijk bedanken.

Maar drie stroopwafels? Dat voelt toch anders.

Zijn borrelnoten slechter dan een frikandel?

Niet per se. Het zijn verschillende producten met verschillende voedingswaarden.

Een frikandel is niet hetzelfde als een handje noten, een stuk fruit of een gevulde koek. De Frikandellenindex beweert ook niet dat ze voedingskundig gelijkwaardig zijn.

We gebruiken alleen de hoeveelheid energie als vergelijkingspunt.

Het interessante zit juist in het verschil tussen wat normaal voelt en wat het omgerekend vertegenwoordigt.

Waar het eigenlijk om draait

Je hoeft niets te schrappen. Je hoeft niet ieder koekje te tellen. En je hoeft je zeker niet schuldig te voelen over een gezellige verjaardag.

De Frikandellenindex is niet bedoeld om te vertellen wat je wel of niet mag eten.

Het gaat om bewustwording. Om eens anders te kijken naar wat je op een verjaardag, tijdens de vrijdagborrel of gewoon thuis op de bank eet.

Want niemand bestelt zomaar zes frikandellen bij de vrijdagborrel.

Maar het equivalent ervan? Dat kan zomaar op tafel staan.

Over de berekening: De Frikandellenindex gebruikt 180 kcal als vaste rekeneenheid. Voedingswaarden uit NEVO-online (RIVM), porties volgens RIVM Portie-online of het winkelgewicht. De index vergelijkt calorieën, niet de gezondheid of voedingskundige kwaliteit van producten. Zo rekenen we →