Waarom je uit een grote zak chips meer eet dan uit een schaaltje

De chips zijn hetzelfde. De smaak is hetzelfde. Alleen de verpakking is groter. En toch maakt dat verschil.

Je zit op de bank. De televisie staat aan en er ligt een grote zak chips naast je.

Je pakt een handje. Even later nog een. En ergens halverwege de avond ontdek je dat de zak een stuk leger is dan je dacht.

Hoeveel je precies hebt gegeten? Geen idee.

Het bijzondere is dat de grootte van de verpakking daar invloed op kan hebben.

Hoe groter de zak, hoe meer je eet

Dat klinkt misschien logisch. Maar onderzoekers hebben het ook getest.

In een Amerikaans experiment kregen zestig volwassenen op verschillende dagen verpakkingen chips aangeboden. De zakken varieerden van 28 tot 170 gram. De deelnemers mochten zelf bepalen hoeveel ze aten.

Wat bleek? Hoe groter de aangeboden verpakking, hoe meer chips de deelnemers gemiddeld aten.

Het effect bleef niet beperkt tot de chips. Ook wanneer het avondeten werd meegerekend, lag de totale energie-inname hoger bij de grotere verpakking.

Het verschil tussen de kleinste en grootste verpakking bedroeg gemiddeld 143 kilocalorieën over de snack en het avondeten samen.

Dat is omgerekend bijna 0,8 frikandel.

En dat terwijl niemand een frikandel had besteld.

Een zak chips heeft geen duidelijk eindpunt

Bij een frikandel is de portie overzichtelijk. Je bestelt er één en daarna is hij op.

Bij chips werkt dat anders.

Een gewone zak chips van 225 gram is 6,8 frikandel. Die is niet bedoeld als één portie. Maar als je rechtstreeks uit de zak eet, moet je zelf bepalen wanneer je stopt.

En ondertussen gebeurt er van alles. Je kijkt televisie, praat met iemand of zit op je telefoon.

Het is niet altijd duidelijk hoeveel je al hebt gepakt.

De verpakking bepaalt natuurlijk niet alles. Hoeveel trek je hebt, hoe lekker je de chips vindt en met wie je eet, spelen ook een rol.

Maar de hoeveelheid die voor je ligt, kan wel degelijk verschil maken.

Wat zegt ander onderzoek?

Het effect van portiegrootte is vaker onderzocht.

Een grote systematische literatuurstudie, gemaakt voor de Amerikaanse voedingsrichtlijnen van 2025, concludeerde dat volwassenen gemiddeld meer eten wanneer ze grotere porties aangeboden krijgen.

Dat betekent niet dat iedereen automatisch een grote zak leegeet. Wel dat de hoeveelheid die beschikbaar is invloed kan hebben op de hoeveelheid die uiteindelijk wordt gegeten.

Het gaat dus niet alleen om wilskracht of honger. Ook de omgeving doet mee.

En hoeveel frikandellen zijn dat?

Bij De Frikandellenindex rekenen we een frikandel als 180 kcal.

Neem bijvoorbeeld vier handjes chips. Volgens de index komt dat neer op ongeveer 1,7 frikandel.

Dat voelt anders dan wanneer iemand tijdens een film anderhalve frikandel voor je neerlegt en daarna nog een stukje.

Toch gaat het om dezelfde hoeveelheid energie.

En daar zit precies de gedachte achter De Frikandellenindex.

Het gaat niet om de chips

Een grote zak chips is niet verboden. En je hoeft ook niet voortaan elk handje af te wegen.

Maar het is interessant om te weten dat iets eenvoudigs als een verpakking invloed kan hebben op je eetgedrag.

De Frikandellenindex maakt dat soort gewone eetmomenten zichtbaar. Niet om te bepalen wat je wel of niet mag eten, maar om te laten zien hoeveel het bij elkaar is.

Want één frikandel eet je meestal bewust.

Bij een zak chips ontdek je soms pas achteraf hoeveel het er waren.

Bronnen: B.J. Rolls e.a. (2004), "Increasing the portion size of a packaged snack increases energy intake in men and women", Appetite. USDA Nutrition Evidence Systematic Review, "Portion Size and Energy Intake: A Systematic Review", voor de Dietary Guidelines Advisory Committee 2025. Voedingswaarden uit NEVO-online (RIVM); handje chips 14 g (RIVM), zak 225 g (winkelgewicht). 1 frikandel = 180 kcal. De index vergelijkt calorieën, niet hoe gezond producten zijn. Zo rekenen we →